Close Mobile Navigation

Ung thư cổ tử cung: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách phòng ngừa

Theo ước tính của Globocan 2022, mỗi năm ở Việt Nam, ước tính có khoảng 4.612 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong do ung thư cổ tử cung.1 Dấu hiệu ung thư cổ tử cung thường không rõ rệt ở giai đoạn đầu.2

Ung thư cổ tử cung là bệnh lý ác tính của biểu mô vảy (biểu mô lát tầng) hoặc biểu mô tuyến cổ tử cung, đứng hàng thứ hai trong các ung thư sinh dục ở nữ giới về tỷ lệ mắc cũng như tỷ lệ tử vong.3 Hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung có liên hệ mật thiết với các týp HPV nguy cơ cao.4 Vậy dấu hiệu ung thư cổ tử cung là gì và phòng ngừa ung thư cổ tử cung như thế nào?

Mức độ nguy hiểm của ung thư cổ tử cung

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến thứ tư ở phụ nữ trên toàn cầu với khoảng 660.000 ca mắc mới và khoảng 350.000 ca tử vong vào năm 2022.5

Theo báo cáo của Trung tâm Thông tin HPV công bố năm 2023, ở Việt Nam, ung thư cổ tử cung nằm trong top 5 loại ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ từ 15 đến 44 tuổi.6 Theo báo cáo Globocan 2022, mỗi năm, nước ta ghi nhận khoảng hơn 4.600 ca mắc mới, với hơn 2.500 ca tử vong do ung thư cổ tử cung.1 Tính trung bình, mỗi ngày có khoảng 12 ca mắc mới và khoảng 6 người qua đời vì căn bệnh này.1

Ở giai đoạn đầu, phụ nữ bị ung thư cổ tử cung và tiền ung thư không có triệu chứng, chỉ đến khi khối u phát triển lớn hoặc ảnh hưởng đến một số chức năng trong cơ thể thì các triệu chứng mới xuất hiện,2 khiến việc phát hiện khi bệnh đang ở giai đoạn đầu trở nên khó khăn.

Ung thư cổ tử cung có diễn biến khá âm thầm

Ung thư cổ tử cung có diễn biến khá âm thầm (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Không giống như các loại ung thư khác thường xảy ra ở độ tuổi lớn hơn, ung thư cổ tử cung thường xuất hiện ở những phụ nữ trong độ tuổi từ 35 đến 65.7 Ngay cả khi điều trị thành công bằng phẫu thuật, ung thư cổ tử cung vẫn có thể để lại những di chứng lâu dài như suy giảm khả năng sinh sản, khó thụ thai, đau đớn về thể chất và ảnh hưởng đến đời sống thân mật.8

Dấu hiệu ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung bao gồm 2 giai đoạn: tiền ung thư (khoảng 5-10 năm, không có triệu chứng) và giai đoạn ung thư.2 Triệu chứng ung thư cổ tử cung giai đoạn đầu và giai đoạn tiền ung thư thường không có.2 Đến khi khối u phát triển lớn hoặc ảnh hưởng đến một số chức năng trong cơ thể, dấu hiệu ung thư cổ tử cung mới xuất hiện.2

Triệu chứng ung thư cổ tử cung bao gồm:2

  • Xuất hiện đốm máu hoặc chảy máu nhẹ giữa hoặc sau kỳ kinh nguyệt.
  • Kỳ kinh nguyệt kéo dài hơn bình thường.
  • Chảy máu sau khi quan hệ tình dục, thụt rửa hoặc khám vùng chậu.
  • Tăng tiết dịch âm đạo.
  • Đau khi quan hệ tình dục.
  • Đau ở kỳ mãn kinh.
  • Đau vùng chậu và/hoặc đau lưng dai dẳng, không rõ nguyên nhân.

Dấu hiệu ung thư cổ tử cung dễ bị nhầm lẫn thành dấu hiệu của bệnh phụ khoa thông thường (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Nguyên nhân gây ra ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là bệnh lý ác tính của biểu mô lát (biểu mô vảy) hoặc biểu mô tuyến cổ tử cung.3 Ung thư cổ tử cung có liên hệ mật thiết với HPV nguy cơ cao - loại virus gây u nhú ở người. Gần 100% các trường hợp ung thư cổ tử cung gây ra bởi các týp HPV nguy cơ cao.4 Cụ thể, HPV týp 16 và HPV týp 18 chiếm đa số trường hợp ung thư cổ tử cung ở nữ giới.9 HPV chủ yếu lây truyền qua đường tình dục bao gồm cả quan hệ tình dục bằng miệng hoặc hậu môn.10 Ngoài ra còn có một số con đường khác như:

  • Qua đường tiếp xúc sinh dục (khác giới hay đồng giới), quan hệ tình dục (sinh dục - sinh dục, tay - sinh dục, miệng - sinh dục).10
  • Lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở.11
  • HPV có thể tự lây truyền từ các bộ phận trên cùng cơ thể từ cơ quan sinh dục (sinh dục - hậu môn, sinh dục - miệng).10,12

Hiện nay, theo Bộ Y tế, các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HPV là:13

  • Quan hệ tình dục sớm hoặc quan hệ tình dục với nhiều người.
  • Sinh nhiều con.
  • Vệ sinh sinh dục không đúng cách.
  • Viêm cổ tử cung mạn tính, nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục.
  • Điều kiện dinh dưỡng, kinh tế xã hội thấp.
  • Hút thuốc lá, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch (do nhiễm HIV).
  • Sử dụng thuốc tránh thai đường uống trong thời gian kéo dài (<10 năm).

Phòng vệ HPV kết hợp tầm soát định kỳ và một lối sống lành mạnh giúp hạn chế nguy cơ ung thư cổ tử cung (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Phòng ngừa ung thư cổ tử cung như thế nào?

Ung thư cổ tử cung có khả năng chữa khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm, điều trị kịp thời.5 Ung thư cổ tử cung là bệnh ung thư duy nhất có thể dự phòng gần như hoàn toàn bằng các phương pháp an toàn, đơn giản và ít tốn kém.14

Cụ thể, phòng ngừa ung thư cổ tử cung có thể thực hiện theo các khuyến nghị như sau:

  • Thay đổi hành vi lối sống như không hút thuốc, tăng cường vận động thể lực, dinh dưỡng hợp lý.3
  • Quan hệ tình dục an toàn và quan hệ tình dục một vợ một chồng.15
  • Tiêm vắc xin HPV tại các cơ sở Y tế.3,16
  • Phụ nữ 21-65 tuổi nên tham gia chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo khuyến nghị của Bộ Y tế. Đây là một trong những biện pháp quan trọng giúp phát hiện sớm các tế bào bất thường, từ đó có hướng xử lý kịp thời và giảm nguy cơ tiến triển thành ung thư.3

Ung thư cổ tử cung không quá đáng sợ nếu bạn biết phòng ngừa và điều trị kịp thời (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Vai trò của giáo dục và nâng cao ý thức về ung thư cổ tử cung

Ngoài các biện pháp cá nhân, việc nâng cao hiểu biết về HPV và ung thư cổ tử cung cũng rất quan trọng. Phụ nữ cần tự tìm hiểu về các nguy cơ gây ung thư cũng như cách bảo vệ sức khỏe, đồng thời khuyến khích người thân áp dụng các biện pháp phòng vệ HPV từ sớm. Các chương trình giáo dục sức khỏe sinh sản tại trường học và cộng đồng sẽ giúp lan tỏa kiến thức, thúc đẩy mọi người chủ động chăm sóc bản thân.

Tóm lại, ung thư cổ tử cung có thể phòng tránh nếu phụ nữ chủ động phòng vệ HPV, sống lành mạnh, quan hệ tình dục an toàn và thường xuyên kiểm tra sức khỏe. Thực hiện các biện pháp này không chỉ giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn góp phần mang đến một cuộc sống khỏe mạnh, chất lượng hơn.

Ung thư cổ tử cung đứng thứ tư trong những loại ung thư phổ biến nhất ở nữ giới trên toàn cầu vào năm 2022 theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).5 Theo báo cáo của Trung tâm Thông tin HPV công bố năm 2023 thì tại Việt Nam, căn bệnh là 1 trong 5 loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ từ 15 đến 44 tuổi.6 Ung thư cổ tử cung có liên hệ mật thiết với các týp HPV nguy cơ cao.4

Việc áp dụng các biện pháp phòng vệ HPV và tầm soát định kỳ ung thư cổ tử cung có ý nghĩa rất lớn trong việc dự phòng ung thư cổ tử cung. Tham vấn với chuyên gia Y tế và xem các địa điểm tư vấn gần bạn nhất để tham vấn về các biện pháp ngay hôm nay!

Chủ động phòng ngừa một số bệnh và
ung thư đáng quan ngại do HPV gây ra

Cơ sở Y tế
Tư vấn sức khỏe cho học sinh
Mẹ chơi cùng con trai trong nhà
Nhóm sinh viên học nhóm cùng nhau
Em bé nằm ngủ trong cũi
Hai nữ sinh trò chuyện trong sân trường
Bố vui đùa cùng con
Mẹ và con gái vui đùa trong bếp
Ông cùng hai cháu đọc sách
Trẻ đeo cặp đến trường
Bé gái vẽ tranh trong lớp học
Em bé chơi đồ chơi

Giải đáp thắc mắc thường gặp

01

Human Papillomavirus (HPV) – vi rút gây u nhú ở người – là một trong những loại vi rút lây truyền qua đường tình dục phổ biến trên thế giới, có ảnh hưởng đến cả nam và nữ. Vi rút này chủ yếu lây qua hoạt động tình dục, bao gồm cả quan hệ bằng miệng, hậu môn và sinh dục. Ngoài ra, việc lây truyền cũng có thể xảy ra khi tiếp xúc với vùng da hoặc niêm mạc bị nhiễm HPV.

Mặc dù phần lớn các trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và tự đào thải, nhưng việc nhiễm dai dẳng có thể dẫn đến các bệnh như: mụn cóc sinh dục, tiền ung thư và ung thư như ung thư cổ tử cung, hậu môn ở cả nam và nữ. Năm 2019, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có 620.000 ca ung thư ở phụ nữ và 70.000 ca ung thư liên quan HPV ở nam giới.
Trong khi ở nữ giới, HPV gây ra hầu hết các loại ung thư ở cổ tử cung, âm đạo, âm hộ, hậu môn... còn đối với nam giới, HPV có thể dẫn đến mụn cóc sinh dục, ung thư hậu môn và một số bệnh ung thư nguy hiểm khác.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

02

Ung thư cổ tử cung là bệnh lý ác tính của biểu mô lát (biểu mô vảy) hoặc biểu mô tuyến cổ tử cung, thường gặp từ độ tuổi 30 trở đi, đứng hàng thứ 2 trong các ung thư sinh dục ở nữ giới về tỷ lệ mắc cũng như tỷ lệ tử vong. Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 ghi nhận khoảng 660.000 ca mắc mới và khoảng 350.000 ca tử vong do căn bệnh này trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, ước tính có hơn 4.600 người được chẩn đoán mắc mới các loại ung thư liên quan đến HPV, và có hơn 2.500 trường hợp tử vong do ung thư cổ tử cung được ghi nhận năm 2022.

Nguyên nhân chính gây ra tiền ung thư và ung thư cổ tử cung là nhiễm trùng dai dẳng hoặc mãn tính với một hoặc nhiều chủng vi rút HPV nguy cơ cao. Ngoài ra, HPV cũng là nguyên nhân của khoảng 91% ca ung thư hậu môn, 69% ca ung thư âm hộ, 75% ca ung thư âm đạo.

Vì vậy, theo các chuyên gia Y tế, để dự phòng ung thư cổ tử cung và các bệnh lý liên quan đến HPV nên áp dụng các biện pháp, bao gồm:

  • Duy trì lối sống lành mạnh, bao gồm: không hút thuốc lá, tăng cường vận động thể lực, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để hỗ trợ miễn dịch.
  • Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su đúng cách giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, dù không bảo vệ hoàn toàn do vi rút có thể lây qua vùng da không được bao phủ.
  • Tiêm vắc xin HPV tại các cơ sở Y tế.
  • Cắt bao quy đầu tự nguyện ở nam giới: theo một số nghiên cứu, việc cắt bao quy đầu có thể giảm nguy cơ nhiễm HPV, từ đó gián tiếp hạn chế lây truyền cho bạn tình.
  • Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ: phụ nữ từ 21–65 tuổi nên thăm khám định kỳ và tầm soát ung thư cổ tử cung để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các bất thường liên quan đến căn bệnh nguy hiểm này.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

03

Các dấu hiệu ung thư cổ tử cung chỉ xuất hiện khi bệnh đã tiến triển, có thể bao gồm: chảy máu âm đạo bất thường, khí hư có mùi lạ hoặc lẫn máu, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ tình dục. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những loại ung thư có thể dự phòng bằng một số các biện pháp được khuyến cáo và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm thông qua tầm soát định kỳ.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

04

Những người đã và đang bị nhiễm HPV và (hoặc) có kết quả xét nghiệm PAP bất thường vẫn nên dự phòng HPV. Bạn có thể sẽ bị tái nhiễm và nhiễm mới nếu bạn vẫn còn tiếp xúc với nguồn lây nhiễm HPV. Việc dự phòng vẫn có thể bảo vệ mọi người khỏi các loại HPV nguy cơ cao gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm khác liên quan đến HPV như: ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn,...

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

05

Chị em chúng mình thường nghĩ UTCTC có vẻ xa vời, nhưng thực tế đây là bệnh ung thư phổ biến thứ hai trên thế giới đối với phụ nữ 15 – 44 tuổi với khoảng 660.000 ca mắc mới và khoảng 350.000 ca tử vong trên thế giới vào năm 2022. Và gần như 100% các ca ung thư cổ tử cung là do HPV gây ra.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

  1. International Agency for Research on Cancer (IARC). Global Cancer Observatory in Vietnam. Jun 2025.
  2. Hội Y học Dự phòng Việt Nam. Khuyến cáo lịch tiêm chủng vắc xin cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam. Nhà xuất bản Y học, 2023.
  3. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn dự phòng và kiểm soát ung thư cổ tử cung. Ban hành kèm theo Quyết định số 3792/QĐ-BYT ngày 17 tháng 12 năm 2024.
  4. World Health Organization (WHO). Cervical Cancer. World Health Organization. https://www.who.int/health-topics/cervical-cancer Accessed 16 Jan 2025.
  5. World Health Organization (WHO). Human Papillomavirus (HPV) and Cervical Cancer. Updated 5 Mar 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer Accessed 29 May 2025.
  6. HPV Centre. Viet Nam Human Papillomavirus and Related Cancers, Fact Sheet 2023. https://hpvcentre.net/statistics/reports/VNM_FS.pdf.
  7. National Cervical Cancer Coalition. International Cervical Cancer. https://www.nccc-online.org/about-nccc/international-cervical-cancer Accessed May 2025.
  8. Herzog TJ, Wright JD. The impact of cervical cancer on quality of life—the components and means for management. Gynecologic Oncology. 2007;107(3):572–577.
  9. Reddout N, Christensen T, Bunnell A, et al. High risk HPV types 18 and 16 are potent modulators of oral squamous cell carcinoma phenotypes in vitro. Infect Agent Cancer. 2007;2:21.
  10. Bharti AC, et al. Therapeutic strategies for human papillomavirus infection and associated cancers. Frontiers in Bioscience. 2018;10:15–73.
  11. Petca A, Borislavschi A, Zvanca ME, Petca RC, Sandru F, Dumitrascu MC. Non-sexual HPV transmission and role of vaccination for a better future. Experimental and Therapeutic Medicine. 2020;20(6):186.
  12. Wierzbicka M, et al. Transmission and clearance of human papillomavirus infection in the oral cavity and its role in oropharyngeal carcinoma – A review. Reviews in Medical Virology. 2022;e2337.
  13. Bộ Y tế Việt Nam. Kế hoạch hành động quốc gia về dự phòng và kiểm soát ung thư cổ tử cung giai đoạn 2016–2025. Ban hành kèm theo Quyết định số 5240/QĐ-BYT ngày 23/09/2016.
  14. Cecilia NC, Rosliza AM, Suriani I. Global burden of cervical cancer: a literature review. International Journal of Public Health and Clinical Sciences. 2017;4(2):10–18.
  15. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Genital HPV Infection. https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html Accessed 19 August 2024.
  16. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh sùi mào gà. Ban hành kèm theo Quyết định số 5185/QĐ-BYT ngày 09 tháng 11 năm 2021.