Close Mobile Navigation

Bảo vệ con từ năm đầu đời,
từng bước xây đắp miễn dịch​

Những điều cha mẹ nên biết về Sởi, Quai bị, Rubella, Thủy đậu
để bảo vệ con từ sớm.​

Trong năm đầu đời, điều gì khiến trẻ dễ bị tấn công bởi bệnh truyền nhiễm như Sởi, Quai bị, Rubella, Thuỷ đậu?

"Khoảng trống miễn dịch" ở trẻ

Kháng thể từ mẹ được truyền cho bé thường không còn khi bé được 6 tháng tuổi1 (giai đoạn “khoảng trống miễn dịch”2) nên trẻ có nguy cơ mắc bệnh cao.3

  • Trẻ mắc Thủy đậu có nguy cơ nhập viện cao hơn.a,4
  • 41% ca mắc Sởi rơi vào nhóm trẻ 1-2 tuổi chưa có miễn dịch bảo vệ.b,5

Dự phòng không đúng lịch, rủi ro cho con

Khi chưa có “lá chắn” bảo vệ, trẻ có thể đối mặt nguy cơ biến chứng nặng và tử vong khi tiếp xúc với nguồn bệnh.6

Sự trì hoãn dự phòng trong năm đầu đời

Nhiều lịch dự phòng khác nhau đôi khi khiến ba mẹ băn khoăn, trì hoãn việc phòng vệ, vô tình làm tăng rủi ro mắc bệnh cho trẻ.7

a. Nghiên cứu hồi cứu hồ sơ bệnh án của 359 trẻ nhập viện vì Thủy Đậu ở Poznan từ 2007–2015.
b. Nghiên cứu khảo sát cộng đồng cắt ngang trong đợt bùng phát tại huyện Kisii, miền Tây Kenya, tiến hành tháng 2/1988 về đợt dịch sởi từ tháng 1/1987 đến tháng 2/1988. Cỡ mẫu khảo sát gồm 437 hộ gia đình với 791 trẻ < 5 tuổi.

Các biện pháp dự phòng
Sởi - Quai bị - Rubella -
Thủy đậu cho trẻ

  • Dự phòng bằng vắc xin là biện pháp dự phòng tốt nhất cho các bệnh lý truyền nhiễm như Sởi, Quai bị, Rubella và Thủy đậu theo khuyến cáo của CDC Hoa Kỳ.7,9,15,18
  • Vệ sinh cá nhân & Nâng cao sức khoẻ.5,22,27,28
  • Vệ sinh môi trường.5,27,28
  • Chủ động hạn chế sự lây lan của vi rút (che miệng khi ho, hắt hơi; tránh dùng chung đồ vật bị nhiễm vi rút, ở nhà khi bị bệnh).22,27,28
  • Nâng cao sức đề kháng cơ thể bằng cách ăn uống đủ chất dinh dưỡng.29

Bảo vệ con trước bệnh truyền nhiễm: Cha mẹ nên lưu ý gì?

Hội Y học Dự phòng Việt Nam khuyến cáo trẻ em nên được dự phòng sớm, đầy đủ và đúng lịch trước các bệnh truyền nhiễm.17​

Giải pháp kết hợp là giải pháp đơn giản giúp giảm số lần dự phòng,18,19 đồng thời tạo điều kiện để trẻ được dự phòng đầy đủ7 và đúng thời điểm.7,19​

Những mối nguy hiểm từ Sởi - Quai bị - Rubella - Thuỷ đậu cha mẹ không nên bỏ qua

Bệnh truyền nhiễm có thể âm thầm lây lan và gây nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vì vậy, cha mẹ nên chủ động tham vấn Chuyên gia Y tế để dự phòng và bảo vệ trẻ ngay từ sớm.

Sởi

Lên đến ~90% trẻ chưa được tiêm phòng sẽ bị lây Sởi ngay lập tức nếu tiếp xúc với nguồn lây.8

Những biến chứng nguy hiểm8

  • Viêm phổi
  • Viêm não
  • Nhiễm trùng tai
  • Tiêu chảy

Quai bị

Lên đến 12 trẻ chưa được dự phòng sẽ bị lây Quai bị bắt nguồn chỉ từ 1 ca bệnh.c,20

Những biến chứng nguy hiểm21

  • Viêm tinh hoàn (có thể dẫn đến vô sinh)
  • Viêm buồng trứng và/hoặc viêm mô vú
  • Viêm não, viêm màng não
  • Mất thính lực

Rubella

Lên đến 7 trẻ chưa được dự phòng sẽ bị lây Rubella bắt nguồn chỉ từ 1 ca bệnh.c,20

Những biến chứng nguy hiểm22

  • Viêm khớp
  • Nhiễm trùng não
  • Rối loạn xuất huyết

Thủy đậu

Lên đến 90% trẻ sẽ bị lây Thủy đậu nếu chưa có miễn dịch và tiếp xúc gần với người bệnh.11

Những biến chứng nguy hiểm23

  • Nhiễm trùng da
  • Viêm phổi
  • Viêm não
  • Rối loạn xuất huyết

c. Dựa trên chỉ số lây nhiễm cơ bản R0, ước tính dựa trên dữ liệu về độ tuổi mắc bệnh trung bình và tuổi thọ trung bình ở các nước phát triển theo phương pháp ước tính ngưỡng theo các mô hình cổ điển (Threshold Estimates Using the Classic Models).

Góp phần bảo vệ sức khỏe của con ngày mai – Chủ động tìm hiểu về dự phòng Sởi, Quai bị, Rubella và Thủy đậu từ hôm nay​

Địa điểm tư vấn
Tư vấn sức khỏe cho học sinh
Mẹ chơi cùng con trai trong nhà
Nhóm sinh viên học nhóm cùng nhau
Em bé nằm ngủ trong cũi
Hai nữ sinh trò chuyện trong sân trường
Bố vui đùa cùng con
Mẹ và con gái vui đùa trong bếp
Ông cùng hai cháu đọc sách
Trẻ đeo cặp đến trường
Bé gái vẽ tranh trong lớp học
Em bé chơi đồ chơi

Cha mẹ thường hỏi

01

Vắc xin là cách hiệu quả nhất giúp bảo vệ trẻ trước các bệnh truyền nhiễm có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm màng não, ung thư và thậm chí tử vong.24 Chính vì vậy, Hội Y học Dự phòng Việt Nam khuyến cáo cha mẹ có thể chủ động dự phòng sớm, đầy đủ và đúng lịch cho trẻ.17 Đồng thời, các nghiên cứu cũng cho thấy việc tiêm một số mũi vắc xin cùng lúc không gây ra bất kỳ vấn đề sức khỏe mãn tính nào.24

Để việc tiêm chủng nhẹ nhàng và thuận tiện hơn, cha mẹ có thể cân nhắc giải pháp kết hợp nhằm giảm số mũi tiêm cho trẻ.18 Hãy trao đổi với Chuyên gia Y tế để được tư vấn về các lựa chọn tiêm chủng phù hợp nhất nhé.

02

Dự phòng đúng thời điểm rất quan trọng để bảo vệ trẻ trước các bệnh truyền nhiễm.17 Dự phòng Sởi, Quai bị, Rubella, Thủy đậu nên bắt đầu thực hiện lúc 12 tháng tuổi, có thể dự phòng sớm từ 9 tháng tuổi nếu có nguy cơ mắc bệnh cao (ví dụ: ở các quốc gia lưu hành bệnh Sởi và thường xuyên bùng phát dịch).17,25

Theo UNICEF*, chủ động dự phòng các bệnh truyền nhiễm cho con là cách tốt nhất để con tránh nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nguy hiểm - vì nếu trì hoãn dự phòng, con sẽ mất đi lá chắn đúng lúc cần được bảo vệ nhất.6 Vì vậy, khi lỡ lịch dự phòng, cha mẹ nên dự phòng cho trẻ sớm nhất theo khuyến nghị để giúp trẻ nhanh chóng được bảo vệ đầy đủ.26

Cha mẹ có thể tìm các cơ sở Y tế gần nhất tại đây để được Chuyên gia Y tế tư vấn lịch dự phòng phù hợp nhất.

*UNICEF = United Nations Children’s Fund: Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc.

03

Sởi, Quai bị, Rubella và Thủy đậu đều có thể khiến trẻ sốt, mệt mỏi và khó chịu, nên đôi khi khó phân biệt ngay từ đầu. Tuy nhiên, mỗi bệnh vẫn có những dấu hiệu đặc trưng mà cha mẹ có thể lưu ý:

  • Sởi: mắt đỏ, ho, sổ mũi, phát ban dạng phẳng toàn thân.8
  • Quai bị: sưng tuyến nước bọt vùng mang tai, làm khuôn mặt sưng và biến dạng.21
  • Rubella: phát ban đỏ dạng sần, bắt đầu ở mặt rồi lan ra toàn thân.27
  • Thủy đậu: phát ban chuyển thành mụn nước, xuất hiện ở ngực, lưng, mặt, sau đó lan toàn thân.11

Nếu trẻ có các dấu hiệu trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở Y tế gần nhất để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

04

Vắc xin hoạt động bằng cách “giới thiệu” cho hệ miễn dịch tác nhân gây bệnh, giúp cơ thể học cách nhận diện và bảo vệ, tương tự như nhiễm bệnh tự nhiên nhưng không gây bệnh hoặc các biến chứng nguy hiểm.17

Nhờ đó, sau tiêm, cơ thể đã có sự chuẩn bị để chống lại tác nhân gây bệnh, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng.

Thay vì lo lắng, cha mẹ có thể tìm các cơ sở Y tế gần nhất tại đây để được Chuyên gia Y tế tư vấn nhé.

05

Cả hai bệnh này đều do vi rút Varicella-zoster gây ra,11,28 nhưng là hai bệnh khác nhau:

  • Thủy đậu thường gặp ở trẻ em, trong khi giời leo phổ biến hơn ở người lớn.29
  • Mụn nước của Thủy đậu thường mọc rải rác hai bên cơ thể và có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn cùng lúc (nốt còn nước, nốt đã đóng vảy).11 Ngược lại, Giời leo thường chỉ xuất hiện một bên cơ thể và các mụn nước tiến triển đồng loạt.28

Trẻ từng mắc Thủy đậu vẫn có khả năng mắc Giời leo sau này khi vi rút tái hoạt động.11 Vì vậy, dự phòng Thủy đậu giúp trẻ giảm 78% nguy cơ Giời leo sau này.30 Để được tư vấn cách phòng ngừa phù hợp, cha mẹ nên đến các cơ sở Y tế gần nhất để trao đổi với chuyên gia Y tế.

Trẻ vị thành niên cũng đối mặt với nguy cơ nhiễm HPV.
Gần 50% các trường hợp nhiễm mới HPV xảy ra ở độ tuổi 15-24.d, 31

d. Theo thống kê tại Hoa Kỳ giai đoạn 2003 – 2006, khoảng 14 triệu ca nhiễm mới HPV hàng năm, trong đó gần 50% số ca nhiễm mới HPV xảy ra trong độ tuổi 15-24.

  1. University of Oxford. Vaccine Knowledge Project. Importance of Antibody During Pregnancy – Infographic. https://vaccineknowledge.ox.ac.uk/importance-of-antibody-during-pregnancy-infographic. Accessed June 27, 2025.
  2. Nguyen VL, Tran TN, Huynh PN, Nguyen DT. Update on the effectiveness of supplementing nutritional products containing probiotics on children’s disease status. Vietnam Journal of Community Medicine. 2025, 66 (Special Issue 4), 178–182.
  3. Crofts KF, Alexander-Miller MA. Challenges for the newborn immune response to respiratory virus infection and vaccination. Vaccines. 2020, 8(4), 558.
  4. Gowin E, Wysocki J, Michalak M, Januszkiewicz-Lewandowska D. Too young to be vaccinated: hospitalizations caused by varicella among children in the first year of life. International Journal of Infectious Diseases. 2017, 62, 52–55.
  5. Burström B, Aaby P, Mutie DM. Child Mortality Impact of a Measles Outbreak in a Partially Vaccinated Rural African Community. Scandinavian Journal of Infectious Diseases. 1993, 25(6), 763–769.
  6. Unicef. Why delayed vaccination schedules can be harmful to children. https://www.unicef.org/eca/stories/why-delayed-vaccination-schedules-can-be-harmful-children. Accessed December 03, 2025.
  7. Maman K, Zöllner Y, Greco D, Duru G, Sendyona S, Remy V. The value of childhood combination vaccines: from beliefs to evidence. Hum Vaccin Immunother. 2015, 11(9), 2132-2141.
  8. CDC. Measles (Rubeola). About Measles. https://www.cdc.gov/measles/about/index.html. Accessed November 30, 2025.
  9. CDC. Mumps. About Mumps. https://www.cdc.gov/mumps/about/index.html. Accessed November 30, 2025.
  10. CDC. Rubella (German Measles, Three-Day Measles). Pregnancy and Rubella. https://www.cdc.gov/rubella/pregnancy/index.html. Accessed November 30, 2025.
  11. CDC. Chickenpox (Varicella). About Chickenpox. https://www.cdc.gov/chickenpox/about/index.html. Accessed November 30, 2025.
  12. Bộ Y tế. Quyết định 1019/QĐ-BYT: Quyết định về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh Sởi”. 2025.
  13. Bộ Y tế. Quyết định 2354/QĐ-BYT: Quyết định về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Rubella”. Ban hành ngày 04/07/2013.
  14. CDC. Mumps. Don't Let Mumps Spoil Your Fun. https://www.cdc.gov/mumps/communication-resources/mumps-protect-yourself.html. Accessed November 30, 2025.
  15. WHO. Chickenpox. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/chickenpox. Accessed November 30, 2025.
  16. Bộ Y tế. Quyết định số 4845/QĐ-BYT ngày 05/12/2012 về việc ban hành “Hướng dẫn giám sát và phòng chống bệnh Sởi, Rubella”. Ban hành 05/12/2012.
  17. Hội Y học Dự phòng Việt Nam. Khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam. Nhà xuất bản Y Học, tái bản lần 3, 2026.
  18. Dodd D. Benefits of combination vaccines: effective vaccination on a simplified schedule. The American Journal of Managed Care. 2003, 9(1 Suppl), S6–S12.
  19. CDC. Vaccines for Your Children. Combination Vaccines. https://www.cdc.gov/vaccines-children/about/combination-vaccines.html. Accessed December 02, 2025.
  20. Hethcote HW. The Mathematics of Infectious Diseases. SIAM Review. 2000, 42(4), 599-653.
  21. CDC. Mumps. Mumps Symptoms and Complications. https://www.cdc.gov/mumps/signs-symptoms/index.html. Accessed January 13, 2026.
  22. CDC. Rubella (German Measles, Three-Day Measles). Rubella Symptoms and Complications. https://www.cdc.gov/rubella/signs-symptoms/index.html. Accessed January 13, 2026.
  23. CDC. Chickenpox (Varicella). Chickenpox Symptoms and Complications. https://www.cdc.gov/chickenpox/signs-symptoms/index.html. Accessed January 13, 2026.
  24. CDC. Vaccine Safety. Multiple Vaccines at Once. https://www.cdc.gov/vaccine-safety/about/multiples.html. Accessed November 02, 2025.
  25. WHO. Measles vaccines: WHO position paper – April 2017. https://www.who.int/publications/i/item/who-wer9217-205-227. Accessed December 02, 2025.
  26. Australian Government. Catch-up vaccination. https://immunisationhandbook.health.gov.au/contents/catch-up-vaccination. Accessed December 02, 2025.
  27. CDC. Rubella (German Measles, Three-Day Measles). About Rubella. https://www.cdc.gov/rubella/about/index.html. Accessed November 30, 2025.
  28. CDC. Shingles (Herpes Zoster). About Shingles (Herpes Zoster). https://www.cdc.gov/shingles/about/index.html. Accessed December 02, 2025.
  29. Shrestha AC, Field E, Rajmokan M, Lambert SB. Assessing the impact of chickenpox and shingles vaccination using intermittent enhanced surveillance in Queensland, Australia. Vaccine. 2023, 41(50), 7539-7547.
  30. Weinmann S, Naleway AL, Koppolu P, et al. Incidence of Herpes Zoster Among Children: 2003–2014. Pediatrics. 2019, 144(1), e20182917.
  31. CDC. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. Chapter 11: Human Papillomavirus. https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-11-human-papillomavirus.html. Accessed December 02, 2025.