Close Mobile Navigation

Trẻ vị thành niên có bị lây HPV không? Hướng dẫn phòng vệ HPV cho trẻ vị thành niên

Một nghiên cứu được thực hiện từ năm 2012 đến năm 2014, với 95 bé gái và phụ nữ trong độ tuổi từ 2 đến 21, bao gồm 38 trẻ vị thành niên đã có quan hệ tình dục, 28 thiếu niên chưa quan hệ tình dục, và 29 trẻ em chưa dậy thì: cho thấy tỷ lệ nhiễm HPV sinh dục là 37,9% (36/95). Trong đó, nhóm trẻ vị thành niên đã quan hệ tình dục, tỷ lệ nhiễm HPV sinh dục là 47,4% (18/38), nhóm trẻ tuổi dậy thì chưa quan hệ tình dục có tỷ lệ nhiễm HPV là 28,6% (8/28), và nhóm trẻ nhỏ chưa dậy thì tỷ lệ nhiễm HPV là 34,5% (10/29).1

Trẻ vị thành niên có bị lây HPV không? Hướng dẫn phòng vệ HPV

“Trẻ vị thành niên có bị lây HPV không? Hướng dẫn phòng vệ HPV” (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

HPV (Human Papillomavirus) là vi rút lây truyền qua đường tình dục phổ biến trên toàn thế giới.2 HPV lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, đường hậu môn hoặc đường miệng.3 Vi rút xâm nhập vào niêm mạc sinh dục qua các tổn thương nhỏ ở thượng bì và nằm ở lớp tế bào đáy.3 Tuy thời gian tồn tại ngoài môi trường ngắn nhưng HPV có thể lây truyền qua các vật dụng, dụng cụ Y tế.3 Ngoài ra, HPV rất ít khi lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình chuyển dạ, mặc dù hiếm gặp nó có thể gây ra u nhú đường hô hấp tái phát ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.3,4

Bài viết này sẽ giải đáp nguy cơ trẻ em bị lây nhiễm HPV và hướng dẫn ba mẹ cách phòng vệ HPV từ sớm cho trẻ!

Trẻ dưới 18 tuổi có bị lây HPV không? Các con đường lây nhiễm ra sao?

Human Papillomavirus (HPV) - loại vi rút gây u nhú ở người.5 Cho đến nay đã phát hiện được khoảng 200 týp HPV, trong đó có hơn 30 týp thường lây lan qua quan hệ tình dục.5 Chúng ta cần hiểu HPV không chỉ lây truyền qua quan hệ tình dục, mà còn có thể lây truyền qua một số con đường khác như:

  • Qua đường tiếp xúc sinh dục (khác giới hay đồng giới).6
  • Lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở (hiếm gặp hơn).4
  • HPV có thể tự lây truyền từ các bộ phận nhiễm vi rút trên cơ thể (sinh dục - hậu môn, sinh dục - miệng).6,7

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ thực hiện thử nghiệm từ năm 2012 đến 2014 với 95 bé gái và phụ nữ trong độ tuổi từ 2 đến 21, bao gồm 38 trẻ vị thành niên đã có quan hệ tình dục, 28 thiếu niên chưa quan hệ tình dục, và 29 trẻ em chưa dậy thì: cho thấy tỷ lệ nhiễm HPV sinh dục là 37,9% (36/95). Trong đó, nhóm trẻ vị thành niên đã quan hệ tình dục, tỷ lệ nhiễm HPV sinh dục là 47,4% (18/38), nhóm trẻ tuổi dậy thì chưa quan hệ tình dục có tỷ lệ nhiễm HPV là 28,6% (8/28), và nhóm trẻ nhỏ chưa dậy thì tỷ lệ nhiễm HPV là 34,5% (10/29).1

Theo nghiên cứu tại Hoa Kỳ giai đoạn 2003-2006, gần 50% các trường hợp nhiễm mới HPV xảy ra ở độ tuổi 15-24 tuổi.8

Tại Việt Nam, tỉ lệ quan hệ tình dục trước 14 tuổi tăng gấp hơn 2 lần, từ 1,48% (năm 2013), tăng lên 3,51% vào năm 2019. Số liệu này được trích từ Báo cáo trình bày kết quả Khảo sát hành vi sức khỏe học sinh toàn cầu (GSHS) tại Việt Nam 2019 được Bộ Y tế Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phối hợp thực hiện và công bố vào tháng 4/2022. Mẫu khảo sát dựa trên triển khai tại 21 tỉnh với hơn 7.700 học sinh từ lớp 8 - 12 (trẻ 13 - 17 tuổi) của 81 trường tham gia.9

Ngoài ra, một nghiên cứu được thực hiện tại Châu Phi đã chỉ ra rằng, ngay cả trong số 474 bé gái vị thành niên trong độ tuổi từ 15 đến 16, khai báo chưa từng quan hệ tình dục, có tới 8,4% phát hiện nhiễm HPV (thông tin về lịch sử quan hệ do người tham gia cung cấp).10

Theo nghiên cứu tại Hoa Kỳ giai đoạn 2003-2006: gần 50% các trường hợp nhiễm mới HPV xảy ra ở độ tuổi 15 – 24 tuổi

“Theo nghiên cứu tại Hoa Kỳ giai đoạn 2003-2006: gần 50% các trường hợp nhiễm mới HPV xảy ra ở độ tuổi 15 – 24 tuổi ”9 (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Gánh nặng bệnh tật liên quan đến HPV

Dù phần lớn các trường hợp nhiễm HPV thường không có triệu chứng và có thể tự đào thải.8 Nhưng việc nhiễm HPV dai dẳng có thể dẫn đến các bệnh lý, tiền ung thư và ung thư liên quan.8

Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) giai đoạn 2017–2021, HPV là nguyên nhân của hơn 90% mụn cóc sinh dục, khoảng 91% ung thư hậu môn ở cả nam và nữ, 69% ung thư âm hộ, 75% ung thư âm đạo.11 Đáng lưu ý, theo Tổ chức Y tế Thế giới, các týp HPV nguy cơ cao là nguyên nhân của gần 100% ca ung thư cổ tử cung. Ngoài ra, HPV còn có thể gây ra bệnh lý như u nhú đường hô hấp tái phát (hiếm gặp hơn), một bệnh hiếm gặp xảy ra ở đường hô hấp - tiêu hóa trên, biểu hiện dưới dạng một khối u lành tính, có thể xuất hiện ở cả trẻ em và người lớn.12 Thông thường, thể bệnh ở trẻ em có xu hướng tiến triển nặng hơn và dễ tái phát hơn.12

Việc chủ động dự phòng HPV đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ rủi ro trước HPV và các bệnh lý liên quan, góp phần bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong tương lai.5,13

Chủ động tìm hiểu về HPV để bảo vệ sức khỏe và tương lai con trẻ

“Chủ động tìm hiểu về HPV để bảo vệ sức khỏe và tương lai con trẻ” (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)

Hướng dẫn phòng vệ HPV cho trẻ vị thành niên

Thời điểm tốt nhất để dự phòng là trước khi trẻ tiếp xúc với HPV, trước khi trẻ có quan hệ hay tiếp xúc tình dục.8 Hãy tham vấn các chuyên gia Y tế về các biện pháp phòng vệ HPV và các bệnh lý liên quan, trong đó bao gồm:

  • Các biện pháp truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm giảm lối sống tình dục có nguy cơ cao, quan hệ tình dục an toàn, tránh hoặc làm giảm các yếu tố nguy cơ khác như lập gia đình quá sớm, có con sớm, hút thuốc lá (kể cả chủ động và thụ động).5
  • Duy trì lối sống lành mạnh, bao gồm: không hút thuốc lá, tăng cường vận động thể lực, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để hỗ trợ miễn dịch.5
  • Tiêm vắc xin HPV tại các cơ sở Y tế.5,3
  • Theo một số nghiên cứu, cắt bao quy đầu tự nguyện có thể giảm nguy cơ nhiễm HPV ở nam giới.13
  • Chủ động hướng dẫn trẻ vệ sinh vùng sinh dục đúng cách.14

Tóm lại, trẻ vị thành niên vẫn có nguy cơ bị lây nhiễm HPV sinh dục.1 Đây là thực trạng mà bố mẹ cần nhìn nhận nghiêm túc để thực hiện các biện pháp phòng vệ HPV từ sớm cho con. Hãy chủ động phòng vệ HPV ngay tại gia đình và nâng cao nhận thức về HPV để hạn chế nguy cơ lây nhiễm HPV và các bệnh lý liên quan.

Tham vấn chuyên gia Y tế và tìm địa điểm tư vấn gần bạn ngay tại đây!

Chủ động phòng ngừa một số bệnh và
ung thư đáng quan ngại do HPV gây ra

Cơ sở Y tế
Tư vấn sức khỏe cho học sinh
Mẹ chơi cùng con trai trong nhà
Nhóm sinh viên học nhóm cùng nhau
Em bé nằm ngủ trong cũi
Hai nữ sinh trò chuyện trong sân trường
Bố vui đùa cùng con
Mẹ và con gái vui đùa trong bếp
Ông cùng hai cháu đọc sách
Trẻ đeo cặp đến trường
Bé gái vẽ tranh trong lớp học
Em bé chơi đồ chơi

Giải đáp thắc mắc thường gặp

01

HPV là một trong những vi rút lây truyền qua đường tình dục phổ biến hàng đầu, ảnh hưởng đến cả nam và nữ, bao gồm cả quan hệ tình dục bằng miệng, hậu môn, tiếp xúc với vùng da hoặc niêm mạc bị nhiễm HPV. Bên cạnh đó, một nghiên cứu của Đại học Y Vienna (2013) cho thấy lây truyền không qua đường tình dục vẫn có thể xảy ra, chẳng hạn khi tiếp xúc với vật dụng cá nhân bị nhiễm vi rút như khăn tắm, các vật dụng cá nhân (dịch giáp).

Một số nghiên cứu được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố cho thấy việc bắt đầu quan hệ tình dục sớm là một yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng nhiễm HPV, dù mối liên hệ này vẫn cần được nghiên cứu thêm. Một nghiên cứu tại Ấn Độ (2022–2023) cho thấy có đến 19,14% nữ giới từ 14–18 tuổi, dù chưa từng quan hệ tình dục, đã nhiễm HPV type 16 – chủng vi rút có nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung. Theo thông tin từ Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ giai đoạn 2003–2006, khoảng 14 triệu ca nhiễm HPV mới xảy ra mỗi năm, trong đó gần một nửa rơi vào nhóm người từ 15 đến 24 tuổi.

Điều này cho thấy trẻ có nguy cơ phơi nhiễm HPV từ sớm, đặc biệt nếu bắt đầu quan hệ ở tuổi vị thành niên.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

02

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, thời điểm dự phòng HPV lý tưởng là trước khi cơ thể tiếp xúc với vi rút HPV, tức là thời điểm trước khi bắt đầu có hoạt động tình dục.

Nếu chờ đến khi lớn hơn, dự phòng HPV có thể mang lại lợi ích thấp hơn vì nhiều lý do khác nhau, trong đó có việc nhiều người ở độ tuổi này đã từng phơi nhiễm vi rút HPV. Nếu đã hoạt động tình dục và đã nhiễm một hoặc vài týp HPV, việc dự phòng HPV sẽ mang lại ít lợi ích hơn. Tuy nhiên, dự phòng HPV vẫn có thể giúp bảo vệ trước những týp HPV khác chưa từng nhiễm trước đó.
Mặc dù phần lớn các trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và tự đào thải, nhưng việc nhiễm dai dẳng có thể dẫn đến các bệnh như: mụn cóc sinh dục, tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, hậu môn sinh dục ở cả nam và nữ.

Nếu bạn còn băn khoăn về thời điểm phù hợp để dự phòng cho con, hãy tham vấn chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể về các biện pháp dự phòng dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và các khuyến cáo hiện hành.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-04452 29072028

03

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc áp dụng các biện pháp dự phòng sẽ đạt hiệu quả tốt nhất là thời điểm trước khi trẻ tiếp xúc với HPV.

Phụ huynh có thể áp dụng nhiều biện pháp nhằm bảo vệ con khỏi nguy cơ nhiễm vi rút HPV bao gồm:

  • Duy trì lối sống lành mạnh cho con, bao gồm: khuyên con không hút thuốc lá, tăng cường vận động thể lực, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để hỗ trợ miễn dịch, vệ sinh vùng sinh dục đúng cách…
  • Vị thành niên (9–14 tuổi) là độ tuổi được khuyến cáo để dự phòng HPV hiệu quả nhất theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

04

HPV là một trong những vi rút lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất trên thế giới, ảnh hưởng đến cả nam và nữ. Trong đó, theo một số nghiên cứu tại Mỹ giai đoạn 2003–2006, gần 50% các trường hợp nhiễm HPV xảy ra ở nhóm tuổi từ 15 đến 24. Vi rút HPV chủ yếu lây qua hoạt động quan hệ tình dục, bao gồm cả quan hệ bằng miệng, bộ phận sinh dục, hậu môn... Việc lây truyền cũng có thể xảy ra khi tiếp xúc với vùng da hoặc niêm mạc bị nhiễm HPV, hoặc qua vật dụng bị nhiễm vi rút.

Bên cạnh đó, HPV cũng có thể lây qua tiếp xúc gián tiếp, chẳng hạn như sử dụng chung khăn tắm hoặc vật dụng nhiễm vi rút, theo một nghiên cứu của Đại học Y Vienna thực hiện vào năm 2013. HPV còn có thể lây từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở, mặc dù trường hợp này hiếm gặp.

Một nghiên cứu tại Tanzania cho thấy 8,4% bé gái từ 15–16 tuổi báo cáo chưa từng quan hệ tình dục (dựa trên lịch sử QHTD do người tham gia cung cấp) nhưng vẫn bị nhiễm HPV, trong đó 5,1% mang các chủng HPV nguy cơ cao. Điều này gợi ý rằng trẻ vị thành niên vẫn có nguy cơ nhiễm HPV trước khi bắt đầu quan hệ tình dục.

Vì vậy, việc giáo dục giới tính và hướng dẫn trẻ vệ sinh cá nhân đúng cách là rất quan trọng. Phụ huynh nên chủ động dạy cho con về dinh dưỡng, tập thể luyện dục, hướng dẫn trẻ cách giữ vệ sinh thân thể và chủ động dự phòng HPV sớm cho con để giảm nguy cơ nhiễm vi rút này.

Số xác nhận nội dung: VN-GSL-03000 27082027

  1. Bacopoulou F, Karakitsos P, Kottaridi C. Genital HPV in Children and Adolescents: Does Sexual Activity Make a Difference? J Pediatr Adolesc Gynecol. 2016 Jun;29:228-233. doi: 10.1016/j.jpag.2015.08.010. Genital HPV in Children and Adolescents: Does Sexual Activity Make a Difference? - PubMed
  2. World Health Organization. Questions and answers about human papillomavirus (HPV). 2020 Sep 30. https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2020-5631-45396-64962
  3. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh sùi mào gà. Ban hành kèm theo Quyết định số 5185/QĐ-BYT ngày 09 tháng 11 năm 2021.
  4. Petca A, Borislavschi A, Zvanca ME, Petca RC, Sandru F, Dumitrascu MC. Non-sexual HPV transmission and role of vaccination for a better future (Review). Exp Ther Med. Dec 2020;20(6):186. Non-sexual HPV transmission and role of vaccination for a better future (Review) - PubMed
  5. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn dự phòng và kiểm soát ung thư cổ tử cung. Ban hành kèm theo Quyết định số 3792/QĐ-BYT ngày 17 tháng 12 năm 2024.
  6. Bharti AC, et al. Therapeutic strategies for human papillomavirus infection and associated cancers. Front Biosci. 2018;10:15-73. Therapeutic startegies for human papillomavirus infection and associated cancers - PubMed
  7. Wierzbicka M, et al. Transmission and clearance of human papillomavirus infection in the oral cavity and its role in oropharyngeal carcinoma – A review. Rev Med Virol. 2023;e2337. Transmission and clearance of human papillomavirus infection in the oral cavity and its role in oropharyngeal carcinoma - A review - PubMed
  8. HPV infection in children and adolescents: a comprehensive review. 2025 Apr 2. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11989703/
  9. CDC. Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). March 23, 2007 Quadrivalent Human Papillomavirus Vaccine Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP)
  10. WHO. Báo Cáo Khảo Sát Hành Vi Sức Khỏe Học Sinh Toàn Cầu Tại Việt Nam 2019. Công bố tháng 4/2022. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/353552/9789290619727-vie.pdf?sequence=1
  11. Houlihan CF, et al. Prevalence of human papillomavirus in adolescent girls before reported sexual debut. J Infect Dis. 2014 Sep 15;210:837-845. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24740630/
  12. Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases ("The Pink Book"), 14th ed., Centers for Disease Control and Prevention, 2021. https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/index.html Accessed 19 August 2024.
  13. HPV and recurrent respiratory papillomatosis: a brief review. 2021 Nov 22. https://www.mdpi.com/2075-1729/11/11/1279
  14. World Health Organization. Human Papillomavirus (HPV) and Cervical Cancer. 5 Mar. 2024, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer Accessed 29 May 2025.
  15. Bộ Y tế. Kế hoạch hành động quốc gia về dự phòng và kiểm soát ung thư cổ tử cung giai đoạn 2016-2025. Ban hành kèm theo Quyết định số 5240/QĐ-BYT ngày 23/09/2016