Phương pháp xét nghiệm HPV: những điều bạn cần biết
Xét nghiệm HPV là phương pháp giúp phát hiện tình trạng nhiễm các týp HPV nguy cơ cao – tác nhân có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung.2 Điều đó không có nghĩa là các ung thư khác liên quan đến HPV đều được khuyến cáo xét nghiệm sàng lọc, theo công bố của Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát Bệnh tật Hoa Kỳ.3
Ngoài UTCTC, hiện chưa có khuyến cáo sàng lọc thường quy cho các ung thư khác gây ra do HPV (như ung thư hậu môn, âm hộ, âm đạo, các ung thư liên quan đến HPV ở nam giới).3
Hiện nay, một số xét nghiệm chẩn đoán có thể phát hiện các týp HPV nguy cơ cao sinh ung thư, chúng có thể được sử dụng trong lâm sàng như là phương pháp sàng lọc đầu tay đơn lẻ hoặc phối hợp với phương pháp khác. Xét nghiệm HPV có độ nhạy cao và giá trị dự báo âm tính cao.4
Hiểu đúng về HPV
Trước tiên, HPV hay Human Papillomavirus, là một loại vi rút gây u nhú ở người, phổ biến lây truyền qua đường tình dục.1 Hầu hết những người có quan hệ tình dục đều sẽ bị nhiễm HPV vào một thời điểm nào đó trong đời.1
HPV có thể liên quan đến những bệnh lý gì?
Mặc dù hầu hết các trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và tự đào thải, nhưng nhiễm HPV dai dẳng có thể tiến triển thành các bệnh lý, tiền ung thư hoặc ung thư liên quan.5 HPV là nguyên nhân gây ra hầu hết các ca ung thư cổ tử cung, vi rút này còn gây ra các ung thư nguy hiểm khác như một số loại ung thư ở âm đạo, âm hộ, ung thư hậu môn.6
Ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến nhất liên quan đến HPV ở phụ nữ.6
Xét nghiệm HPV giúp sàng lọc vi rút có thể gây ung thư cổ tử cung2 (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)
Một số týp HPV dẫn đến các bệnh lý như mụn cóc sinh dục.5 Chúng tuy không quá nguy hiểm nhưng sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến người bệnh (mất thời gian khám và điều trị, cũng như ảnh hưởng tâm lý).
Có hay không các phương pháp tầm soát các bệnh lý liên quan đến HPV? 4
Theo Quyết định 3792/QĐ-BYT năm 2024 về Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn dự phòng và kiểm soát ung thư cổ tử cung” do Bộ Y tế ban hành, các kỹ thuật xét nghiệm sàng lọc bao gồm:
1. Xét nghiệm HPV nguy cơ cao4
Hiện nay, một số xét nghiệm chẩn đoán có thể phát hiện các týp HPV nguy cơ cao sinh ung thư, chúng có thể được sử dụng trong lâm sàng như là phương pháp sàng lọc đầu tay đơn lẻ hoặc phối hợp với phương pháp khác. Xét nghiệm HPV có độ nhạy cao và giá trị dự báo âm tính cao. Nếu xét nghiệm HPV âm tính, nguy cơ hình thành CIN3 (dị sản nặng - Tổn thương ở toàn bộ lớp biểu mô cổ tử cung) trong vòng 5 năm sau đó là rất thấp. Các kỹ thuật xét nghiệm HPV nguy cơ cao bao gồm: kỹ thuật PCR/Realtime-PCR hoặc khuếch đại tín hiệu, trong đó có:
- Xét nghiệm định tính: cho kết quả âm tính hoặc dương tính với ít nhất một trong 14 týp HPV nguy cơ cao.
- Kỹ thuật xét nghiệm HPV DNA định týp phân tầng nguy cơ: cung cấp kết quả về nhiễm tối thiểu các týp HPV 16, HPV 18 +/- 12 týp nguy cơ cao, có thể sử dụng để xét nghiệm đầu tay đơn lẻ hoặc phối hợp với tế bào cổ tử cung/VIA.
- Xét nghiệm HPV mRNA nguy cơ cao: có độ nhạy và độ đặc hiệu tương đương xét nghiệm DNA trong chẩn đoán CIN2+ và CIN3+ (dị sản vừa & nặng: cấp độ tế bào bất thường trong cổ tử cung, có nguy cơ tiến triển thành ung thư).
2. Xét nghiệm tế bào tử cung: được giới y khoa toàn cầu thừa nhận là phương pháp sàng lọc UTCTC có độ nhạy khá, có thể lặp lại nhiều lần & hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc mới ung thư xâm lấn cổ tử cung ở các nước phát triển.4
3. Quan sát cổ tử cung với acid acetic: phương pháp dễ thực hiện, phù hợp trong sàng lọc và dự phòng ung thư cổ tử cung tại tất cả các tuyến Y tế, đặc biệt đối với tuyến Y tế cơ sở.4
4. Quan sát cổ tử cung với Lugol: phương pháp độ đặc hiệu cao nhưng độ nhạy thấp trong phát hiện tổn thương, vì vậy nên hạn chế sử dụng riêng lẻ khi chưa được huấn luyện đầy đủ.4
Hiện nay ung thư cổ tử cung là loại ung thư duy nhất do HPV gây ra có sẵn các xét nghiệm sàng lọc.1 Ngoài ra, theo Trung tâm kiểm soát & phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ công bố vào năm 2022: hiện vẫn chưa có phương pháp tầm soát ung thư do HPV gây ra ở nam giới.7
Xét nghiệm HPV có độ nhạy cao và giá trị dự báo âm tính cao4 (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)
Tại sao việc chủ động dự phòng HPV và tầm soát định kỳ lại quan trọng?
Hiện tại vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu đối với HPV.8 Việc dự phòng HPV thông qua thay đổi hành vi, lối sống lành mạnh, tiêm vắc xin HPV, tầm soát ung thư cổ tử cung ở phụ nữ trong độ tuổi khuyến cáo từ 21-65 tuổi nên được thực hiện nhằm hạn chế các nguy cơ rủi ro trước HPV và các bệnh lý liên quan với mức chi phí tiết kiệm. Theo đó, chi phí tầm soát UTCTC vào khoảng 1.000.000 đến 1.500.000 đồng theo đơn giá Bệnh viện Hùng Vương.4,9
Trong khi đó, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), chi phí điều trị ung thư cổ tử cung trong năm đầu tiên sau chẩn đoán có thể lên đến 58.700 USD, và chi phí điều trị giai đoạn cuối có thể lên đến 97.000 USD.10 Những khoản đầu tư cho dự phòng và tầm soát ít tốn kém hơn rất nhiều so với chi phí điều trị các bệnh ung thư liên quan đến HPV – đồng thời giúp giảm thiểu gánh nặng tâm lý khi đối mặt với bệnh.11
Các biện pháp dự phòng HPV
Để dự phòng HPV và các bệnh lý liên quan, các biện pháp được khuyến cáo bao gồm:
- Thay đổi hành vi, lối sống:
- Không hút thuốc lá, tăng cường chế độ ăn uống lành mạnh giàu trái cây và rau quả, duy trì cân nặng hợp lý và vận động thể lực thường xuyên có thể làm giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung.4
- Quan hệ tình dục an toàn, tránh hoặc làm giảm các yếu tố nguy cơ khác như lập gia đình quá sớm, có con sớm.4
- Tiêm vắc xin HPV tại các cơ sở Y tế.4
- Tầm soát UTCTC định kỳ cho phụ nữ từ 21–65 tuổi đã có quan hệ tình dục, theo hướng dẫn của chuyên gia Y tế.4
- Tham vấn các chuyên gia Y tế để phát hiện các trường hợp ung thư xâm lấn ở giai đoạn sớm và có biện pháp điều trị phù hợp.4
Thông qua việc chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng trên, bạn có thể nâng cao khả năng bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng một cách hiệu quả.
Tầm soát định kỳ sàng lọc ung thư cổ tử cung ở phụ nữ trong độ tuổi khuyến cáo từ 21 tuổi4 (Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa)
Thực tế, ngoài ung thư cổ tử cung, chưa có phương pháp tầm soát nào được khuyến cáo đối với ung thư liên quan đến HPV.1 Các phương pháp điều trị ung thư do HPV gây ra (bao gồm cả ung thư cổ tử cung) sẽ hiệu quả hơn nếu được chẩn đoán sớm1, các biện pháp dự phòng như thay đổi lối sống, quan hệ tình dục lành mạnh, tầm soát định kỳ ung thư cổ tử cung và chủ động tiêm phòng HPV sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan.4
Đừng chờ đến khi quá muộn! Hãy chủ động phòng vệ HPV và tầm soát định kỳ đối với nữ giới trong độ tuổi khuyến cáo và liên hệ bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường. Tham khảo thêm các địa điểm tư vấn gần nhất hoặc tham vấn chuyên gia Y tế ngay hôm nay!